|
Skrócona historia kolei wąskotorowych w okolicach Biłgoraja: 1914 - na początku I Wojny Światowej Rosja decyduje się na budowę kolei wąskotorowej Chełm-Zamość-Zwierzyniec-Biłgoraj, decyzja spowodowana była w dużej mierze brakiem dróg do przewozu żołnieży i broni na front wojenny 1915 - zaledwie rok po wybudowaniu Rosjanie powoli wycofują się z Polski - przy okazji rozbierajac tory wąskotorówki, która przez kilka miesięcy służyła jako środek transportu publicznego 1916 - obecna południowo-wschodnia Polska została zajęta przez Austriaków. Ze względu na własne potrzeby zlecili oni budowę kolei o rozstawie szyn 600mm na miejscu wcześniejszej kolejki. Początki ruchu pasażerskiego drugiej odsłony wąskotorówki. Pociąg ze Zwierzyńca do Biłgoraja (~20km) jechał ponad trzy godziny - ze względu na mieszanie w składzie wagonów towarowych przewożących w większości drewno z pasażerskimi 1919 - dokonamo lekkiej modyfikacji przebiegu linii w okolicach Hedwiżyna, 1925 - były to czasy w których wąskotorówka przeżywała swoje nalepsze czasy. Istniało wiele bocznic przemysłowych m.in do Hedwiżyna, Woli, Ignatówki, układano także tymczasowe tory do lasów celem wycinki drzew 1938 - pierwsze wzmianki o budowie linii normalnotorowej pomiędzy Biłgorajem a Zwierzyńcem, mogącej być dla wąskotorówki ogromną konkurencją, mogącej przyczynić się do jej upadku 1944 - Niemcy będący świadomi porażki podczas II WŚ wycofują się z Polski - niszcząc wszystko co stanie im na drodze - w tym infrakstrukturę kolei wąskotorowej Biłgoraj - Zwierzyniec. Ponadto wywieziono więszkość taboru i wagonów służących na linii 1945 - po zakończeniu II Wojny Światowej odbudowano tabor i infrastruktuę, pojawił się także projekt przedłużenia wąskotorówki o odcinek Biłgoraj - Tarnogród - Rudnik - do rozubowy jednak z niewiadomych przyczyn nigdy nie doszło 1952 - ukończenie zapoczątkowanej jeszcze przez Niemców budowy ponad czterdziestokilometrowego łącznika dwóch systemów kolei wąskotorowych pomiędzy Biłgorajem a Lipą. Łącznica nie spełniła oczekiwań przewozowych przez co systematycznie była skracana 1964 - przekucie linii z rozstawu 600mm na 750mm wykonane przez Biłgorajskie Przedsiębiorstwo Budowlane. Po przekuciu można było zastosować transportery do przewozu wagonów normalnotorowych na wąskich platformach. Mimo tego ze względu na coraz większą konkurencję w postaci komunikacji autobusowej i samochodowej kolejka chyliła się ku upadkowi 1971 - tak się też stało. Ostatni skład po wąskotorówce odjechał z Biłgoraja 23 maja. W grudniu nastąpiło przekazanie wybudowanej już kolei normalnotorowej, którą w następnych latach przedłużono do Huty Krzeszowskiej, a następnie Stalowej Woli. Kilka zdjęć prezentujących pozostałości po wąskotorówce - zdjęcia ułożone wg. kilometraża. Za kilometr 0 przyjęto stację Biłgoraj  była stacja wąskotorówki w Biłgoraju, mieszcząca się nieopodal dzisiejszego dworca PKS. Budynek coraz bardziej nie przypomina stacji z archwalnych zdjęć z powodu remontu dachu i elewacji (sierpień 2008, Biłgoraj - PKS)  W
miejscu dzisiejszego placu manewrowego autobusów niedgdyś
znajdowały się liczne tory, trójkąt - a następnie ręczna
obrotnica do obracania lokomotyw. Dzis w tym miejscu slady po nich przepadły (sierpień 2008, Biłgoraj - PKS)  Magazyny GS"SCh" z
widocznymi rampami na których niedgys rozładowywano z wagonów wąskotorówki drewno, zboże, itp (sierpień 2008, Biłgoraj - plac przy ul. Cicha)  kolejny slad wąskich
torów w Biłgoraju - obecna wiata przystankowa na
peronie dzisiejszej stacji PKP zespawana z szyn pomalowanych na niebiesko - pozostałych po wąskotorówce (wrzesień 2008, Biłgoraj - stacja PKP)  Napisy w języku
rosyjskim i data produkcji - VIII
1912 swiadczące najprawdopodobniej o pochodzeniu tych szyn jeszcze z czasów kolejki carskiej (wrzesień 2008, Biłgoraj - stacja PKP) 
j.w. (wrzesień 2008, Biłgoraj - stacja PKP)  na
zdjęciu widoczne jest pózniejsze zalanie miejsca torów asfaltem - niegdyś najprawdopodobniej był tu przejazd kolejowy. Widok w stronę Hedwiżyna (wrzesień 2008, Wola Duża - okolice byłego ośrodka PKP )  przystanek
kolejowy Wola Duża - po prawej stronie tablicy widoczny wyrazny nasyp wąskotorówki otoczony po prawej stronie drzewami iglastymi (wrzesień 2008, Wola Duża - przystanek kolejowy)  koniec wyra?nie widocznego nasypu ze zdjęcia powyższego. Dalej kończy się nasyp a zaczyna wyrównany teren o szeroko?ci ~8m z obu stron otoczony wysokimi drzewami. Widok w stronę Biłgoraja (wrzesień 2008, Wola Duża)  w
miejscu wąskotorówki powoli pojawiają się drzewa, za kilka lat z pewnością nie można się będzie połapać gdzie biegła kolej (wrzesień 2008, Wola Duża)  idziemy w
stronę Hedwiżyna, ponownie widać wyraznie wyrówany pas, na którym
znajdowało się torowsko (ok ~3m) po jego bokach da zauważyć
się niegłębokie rowy. (wrzesień 2008, odcinek Wola Duża )  j.w. Na zdjęciu da
się zaobserwować rowy po obu stronach ?rodkowego pasu. Cały
czas znajdujemy się kilkadziesiąt metrów od obecnej DW 858 (wrzesień 2008, Wola Duża)  przepust betonowy widoczny przez w dużej mierze odsłoniętą zieleń (wrzesień 2008, odcinek Wola Duża - Hedwiżyn )  zbliżamy się do stacji
Hedwiżyn. Przez całą drogę co kiladziesiąt metrów idąc
?ladami wąskotorówki można zauważyć drewniane słupy
telegraficzne najprawdopodobniej służące nigdy? do łączno?ci
telekomunikacyjnej pomiędzy stacjami. Dzi? także zawieszone są na nich kable telekomunikacyjne (wrzesień 2008, odcinek Wola Duża - Hedwiżyn)  łuk
prowadzący do stacji w Hedwiżynie (w okolicach Ambry)
od strony Biłgoraja (wrzesień 2008, odcinek Wola Duża - Hedwiżyn)
 wychodzimy z lasu i
jesteśmy na ostatniej prostej przed byłą stacją Hedwiżyn, która znajduje
się w okolicy zakładów Ambra - więc ogólnie nie jest to jeszcze Hedwiżyn
lecz Wola Duża (wrzesień 2008, okolice "Ambry")  magazyn toromistrza zbudowany z podkładów (wrzesień 2008, okolice "Ambry")  Tuż
przed byłą stacją Hedwiżyn, na której znajdywała się kiedyś popmpa do
tankowania parowozów znaleźliśmy z kolegą cztery śruby lekko
przyspane ziemią pochodzące z wąskotorówki (wrzesień 2008, okolice "Ambry")  łuk
wychodzący ze stacji w Hedwiżynie w stronę Biłgoraja (wrzesień 2008, Wola Duża)  budynek stacji -
architektura charakterystyczna dla danej wąskotorówki - prawie identyczne
budynki stacyjne ocalałe do dziś znajdują się także w Biłgoraju i
Tereszpolu. Widok w stronę
Biłgoraja
(wrzesień 2008, okolice "Ambry")
 zbliżenie na stację,
jest to dom
 szyny pochodzące z
wąskotorówki stanowiące część obecnej bramy wjazdowej na
podwórko (wrzesień 2008, okolice "Ambry")
 na
odcinku pomiędzy stacją Hedwiżyn a budką dróżnika operującego zwrotnicą na bocznice do zakładów w Hedwiżynie (wrzesień 2008, Hedwiżyn)  jeden z bardzo wielu słupów telegraficznych wspomnianych wcześniej (wrzesień 2008, Hedwiżyn)  odcinek wąskotorówki biegnący tuż obok DW858 (wrzesień 2008, Biłgoraj)  budka dróżnika
także wspomniana wcześniej dziś służaca jako kaplica. Tuż przed budką widać wyraźne rozgałęzienie nasypów świadczące o istnieniu bocznicy do zakładów w Hedwiżynie (wrzesień 2008, Hedwiżyn)  Za
budką można znaleźć wiele pozostałości wąskotorówki - na zdjęciu
zardzewiałe haki do przytrzymywania szyn - oczywiście zabraliśmy je jako pamiątkę :) (wrzesień 2008, Hedwiżyn)  możliwe że tutaj na
wyrówanym terenie z pozostałościami tłucznia znajdowała się zwrotnica (wrzesień 2008, Hedwiżyn)  wyraźnie zniwelowany
teren z bocznymi rowami wśród drzew po obustronach - czyli
standardowy ślad wąskotorówki w terenie - bocznica do zakładów w Hedwiżynie (wrzesień 2008,Hedwiżyn)  resztki drobnego tłucznia na trasie bocznicy (wrzesień 2008, Hedwiżyn)  ponownie łuk na
którym biegły tory do zakładów w
Hedwiżynie
(wrzesień 2008, "Hedwiżyn"
przenosimy się
powrotnie z bocznicy na główny tor. Zdjęcie zrobione tuż za
kapliczką w stronę Bukownicy. Widać kable przewieszone na zachowanych z okresu wąskotorówki słupach (wrzesień 2008, Hedwiżyn)  Ponownie przenosimy się
kilka kilometrów dalej - tym razem w okolice
Bukownicy - gdzie także miejsce mają ślady potwierdzające istnienie wąskotorówki - na
zdjęciu nasyp w stronę Hedwiżyna (sierpień 2008, Bukownica)  j.w, w stronę Tereszpola (sierpień 2008, Bukownica) 
łukowaty nasyp kończący się przed drogą asfaltową Hedwiżyn-Tereszpol, na której znajdował się niegdyś przejazd (sierpień 2008, Bukownica)  zdjęcie robione z
wspomnianej drogi Hedwiżyn-Tereszpol. Widoczny niemalże idealnie
zachowany nasyp na łuku prowadzącym do lasu w
stronę Hedwiżyna. Gdyby ktoś przypadkiem przejeżdzał tą drogą -
warto zatrzymać się i rozejrzeć - w trawie z pewnością
kryją się pozostałości wąskotorówki typu haki czy śruby, których dostrzeć nie mogliśmy (sierpień 2008, Bukownica)  po
przejeździe przez drogę tory znów biegły w stronę niezbyt
gęstego lasu, w którym bezproblemowo dostrzeć można linię, na której niegdyś biegło torowisko (sierpień 2008, Bukownica)  ten sam las - już w
granicach Tereszpola, tory biegły kilka metrów obok dzisiejszej drogi
asfaltowej, więc także nietrudno tam trafić (sierpień 2008, Tereszpol)  w
tym miejscu zbytnio nie widać nasypu czy nie ma drzew sugerujących
przebieg wąskotorówki. Mimo to z
pewnością biegła ona tą okolicą o czym świadczy fakt że za kilkadziesiąt metrów znajdziemy się na byłej stacji Tereszpol Wąskotorowy (sierpień 2008, Hedwiżyn) 
Już w obrębie stacji. Na tyłach cmentarza z
łatwościa odnaleźć można widoczny magazyn toromistrza - identyczny z tym w Hedwiżynie (sierpień 2008, Tereszpol)  Za
magazynem ze zdjęcia powyższego znajdują się zardzewiałe, krótkie odcinki szyn po wąskotorówce, (sierpień 2008, Tereszpol)  na
magazynie zobaczyć można także zachowaną tabliczkę z napisem "PKP" - jednoznacznie świadczącą o przeznaczeniu tego budynku (sierpień 2008, Tereszpol)  Budynek stacji
wąskotorowej w Tereszpolu znajdujący się także na tyłach cmentarza.
Jak wspomniałem wcześniej architektura charakterystyczna dla wąskotorówki (sierpień 2008, Tereszpol)
Na zdjęciu stacji w Tereposzlu narazie zakończę galerię tematyczną o kolei wąskotorowej Biłgoraj - Zwierzyniec, którą mam nadzieję że z przypływem nowych informacji i zdjęć systematycznie będę aktualizował. |
